Τι σημαίνουν οι «νέες» κατηγορίες και πώς επηρεάζουν τη θεραπεία

1) Εισαγωγή – «Δεν είμαι ούτε θετική ούτε αρνητική;»

Παλιά λέγαμε: HER2-θετικός ή HER2-αρνητικός. Σήμερα, οι παθολογοανατόμοι χρησιμοποιούν και ενδιάμεσες περιγραφές: HER2-low και HER2-ultra-low. Ακούγονται «γκρίζες» ζώνες, στην πράξη όμως ανοίγουν πόρτες σε στοχευμένες θεραπείες για γυναίκες που παλιότερα είχαν μόνο χημειοθεραπεία.

2) Τι ακριβώς είναι οι κατηγορίες

Η αξιολόγηση γίνεται με ανοσοϊστοχημεία (IHC) και, όταν είναι 2+, με FISH.

Με άλλα λόγια, τα ADC (Antibody-Drug Conjugates) αξιοποιούν ακόμη και ελάχιστη παρουσία HER2 για να παραδώσουν «φορτίο» χημειοθεραπείας μέσα στο καρκινικό κύτταρο — και με το λεγόμενο bystander effect σκοτώνουν και γειτονικά.

3) Τι αλλάζει στην καθημερινή πράξη

• Μεταστατική νόσος ER+/HER2-low: Το trastuzumab-deruxtecan είναι πλέον επιλογή 2ης–3ης γραμμής και έχει δείξει σημαντικό όφελος σε χρόνο μέχρι εξέλιξη και συνολική επιβίωση σε σχέση με κλασική χημειοθεραπεία.
  
  
• Triple-negative HER2-low: Υπάρχει όφελος σε επιλεγμένες περιπτώσεις, ιδίως αν έχουν προηγηθεί λίγες γραμμές θεραπείας.
  
  
• HER2-ultra-low: Τα δεδομένα είναι προκαταρκτικά· πολλές γυναίκες συμμετέχουν σε κλινικές δοκιμές νέων ADC.
  
  

Παράδειγμα

Ασθενής 57 ετών, ER+, HER2 1+, μετά από CDK4/6 + ορμονοθεραπεία και μία γραμμή χημειοθεραπείας. Με ADC είδαμε καθολική ανταπόκριση στους πνεύμονες μέσα σε 3 μήνες, με ανεκτές παρενέργειες.

4) Σημαντικές λεπτομέρειες για τη 

διάγνωση

• Η κλίμακα 0–3+ δεν είναι απόλυτα «μαθηματική»· υπάρχει διακύμανση μεταξύ εργαστηρίων.
  
  
• Γι’ αυτό, όταν μια γυναίκα έχει μεταστατική νόσο ή υποτροπή, ζητώ επανάληψη βιοψίας — ο όγκος μπορεί να αλλάξει «πρόσωπο».
  
  
• Χρήσιμο είναι το δείγμα να αξιολογείται από εργαστήριο με εμπειρία σε HER2-low/ultra-low.
  
  

5) Παρενέργειες των ADC – τι προσέχουμε

• Κόπωση, ναυτία: συνήθως ήπια, ελέγχονται με υποστηρικτική αγωγή.
  
  
• Πνευμονίτιδα/ILD: σπάνια αλλά σοβαρή.
  
  
  • Προληπτικά: ακτινογραφία θώρακα πριν και κατά τη διάρκεια της θεραπείας.
    
    
  • Συμπτώματα «κόκκινη σημαία»: ξηρός βήχας, λαχάνιασμα χωρίς πυρετό. Μιλάτε μαζί μου άμεσα.
    
    
• Αλωπεκία: συχνά ήπια· πολλές γυναίκες δεν χάνουν τα μαλλιά τους πλήρως.
  
  

6) Τι γίνεται στα πρώιμα στάδια;

Η χρήση ADC σε πρώιμη (μη μεταστατική) νόσο HER2-low μελετάται. Σε ορισμένα πρωτόκολλα δοκιμάζεται είτε νεοεπικουρικά (πριν από χειρουργείο) είτε επικουρικά. Μέχρι να έχουμε τελικές απαντήσεις, ο «χρυσός κανόνας» παραμένει: χειρουργείο + (ανάλογα με το προφίλ) χημειοθεραπεία/ορμονοθεραπεία ± ακτινοβολία.

7) Συχνές ερωτήσεις

➤ Μπορώ να «γίνω» από HER2-low σε HER2-θετική;

Ναι, σπανίως. Η βιολογία του όγκου μεταβάλλεται. Για αυτό ξαναβιοψιάζουμε στην υποτροπή.

➤ Αν είμαι HER2-ultra-low, έχω πρόσβαση σε θεραπεία;

Εκτός δοκιμών, οι εγκεκριμένες θεραπείες αφορούν κυρίως το HER2-low. Σας ενημερώνω για διαθέσιμες κλινικές δοκιμές στην Ελλάδα.

➤ Πρέπει να κυνηγήσω «δεύτερη γνώμη» για τη βαθμολογία;

Σε οριακά αποτελέσματα (0 προς 1+, 1+ προς 2+) μια δεύτερη παθολογοανατομική ανάγνωση είναι λογική — μπορεί να ανοίξει θεραπευτική επιλογή.

8) Πρακτικό πλάνο αποφάσεων

1. Διαβάζουμε προσεκτικά την ιστολογική αναφορά (IHC, FISH).
   
   
2. Συζητάμε με τον ογκολόγο: πόσες γραμμές θεραπείας έγιναν; Είναι ώρα για ADC;
   
   
3. Παρακολουθούμε στενά για συμπτώματα πνευμονίτιδας.
   
   
4. Εξετάζουμε κλινικές δοκιμές ειδικά αν η αναφορά γράφει «ultra-low».
   
   

9) Συμπέρασμα

Το «λεξικό» του HER2 εμπλουτίστηκε: low και ultra-low δεν είναι απλώς λέξεις — είναι ευκαιρίες για πιο στοχευμένη, αποτελεσματική και συχνά πιο ανεκτή θεραπεία. Το ζητούμενο είναι σωστή ταξινόμηση και έγκαιρη πρόσβαση στα κατάλληλα φάρμακα.

Είμαι εδώ για εσάς

Έχετε αναφορά με «HER2 1+ ή 2+ χωρίς ενίσχυση»; Ελάτε να δούμε όλες τις επιλογές — από εγκεκριμένες θεραπείες μέχρι τρέχουσες μελέτες.

Τηλέφωνο: 2310 919 640 | Email: info@mastologoi.gr

Διεύθυνση: Πλ. Αριστοτέλους 4, Θεσσαλονίκη

Με εκτίμηση,

Βλάσιος Τσαντήλας – Χειρουργός Μαστού • Μαστολόγος

Στρατιωτικός Ιατρός ε.α. | Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής Α.Π.Θ